ثبت دیدگاه

پا منبری ها به تلگرام می آیند

تلگرام

نوشتاری در باب مشکلات و مزایای فضای مجازی (تلگرام) :

پا منبری ها به تلگرام می آیند

۱۸ / دی / ۱۳۹۴ - ۱:۲۳ ق.ظ

معروف است که بعضی ها هر بحث و موضوعی را از ترافیک و آلودگی هوا گرفته تا قیمت گوشت و مرغ و خودرو به تضاد سنت و مدرنیته نسبت می دهند. البته ظاهر حرف درست می نماید و واقعا ریشه ی بسیاری از مشکلاتمان را باید در این موضوع بیابیم؛ اما ظرایف و لطایفی در این موضوع ها هست که در این قالب ها نمی گنجد و فراتر از آن، شاید خیلی از این دسته بندی ها به خاطر تنبلی ما و نداشتن درک صحیح از مسئله باشد.

فضای مجازی هم از آن دسته موضوع هایی است که خیلی ها با دسته بندی سنت مدرنیته تکلیفشان را با آن مشخص می کنند؛ فارغ از اینکه در میان طرفداران کدام یک از این دو گروه باشند. البته حل مسئله بر روی کاغذ و در فضای انتزاعی کاملا ممکن و مقدور است. مثلاً مجموعه ای فرهنگی را در نظر بگیرید که متولیانش تصمیم می گیرند فضای مجازی را یکسره تحریم کنند و بر اجرای آن مصصم هستند و اختلاف نظری هم وجود ندارد، اما بعد از مدتی در میان رده ی دوم یا سوم اعضا فرد یا افرادی با برند این مجموعه (به طور غیررسمی) وارد فضای مجازی می شوند و به هرحال تصمیمی که آن متولیان گرفته اند، نقض می شود. غرض اینکه حل کردن موضوع بر روی کاغذ ساده است و اجرایی کردن آن مشکل برای نمونه از میان شبکه های اجتماعی نسل دوم یعنی وایبر، وی چت، واتس آپ و … تلگرام را که از محبوبیت بیشتری برخوردار است، بررسی می کنیم. تلگرام یک پیام رسان اینترنتی است که مدتی است در دنیا (و به تبع آن در ایران) محبوبیت زیادی پیدا کرده است و در حال حاضر در میان شبکه های اجتماعی رتبه اول را داراست و همه ی جذابیت ها و ویژگی های یک شبکه اجتماعی را دارد.

این فضا از مجموعه ای از گروه ها تشکیل می شود و در آن هر فردی می تواند گروهی تشکیل دهد و هرکسی را که شماره تلفنش را داشته باشد بدون هیچ محدودیتی از لحاظ سن، تخصص، شغل، جنسیت و… به آن گروه اضافه کند. هرکسی وارد گروهی شود، همه ی افراد و مطالبی را که در آن گروه هستند مشاهده می کند و می تواند مطالبی را از خودش یا از گروه های دیگر به اشتراک گذارد مثل غالب فضای مجازی، محدودیتی درباره نوع، تعداد، موضوع و محتویات مطالب وجود ندارد و هر عضوی از گروه در هر زمان و مکان که باشد چون نرم افزار نسخه تلفن همراه را هم دارد، می تواند هر مطلب و عکس و صوتی را در گروه قرار دهد و بقیه هم بلافاصله آن را ببینند و درباره آن اظهارنظر کنند. همیشه یک نفر گروه را تأسیس می کند ولی لزوماً آن یک نفر رهبر گروه نیست چون بقیه هم می توانند افرادی را به گروه اضافه کنند، اخراج کردن افراد از گروه را هم تنها کسانی انجام می دهند که آن افراد را به گروه اضافه کرده اند. هرکسی هم می تواند خودش گروه را ترک کند. علاوه بر آن امکان گفت و گوی خصوصی در بین همه ی کسانی که در گروه حضور دارند، وجود دارد.

این داستان برترین شبکه اجتماعی دنیاست در مقابل یک مجموعه فرهنگی ویژگی های متفاوتی دارد. این ویژگی های چیست و چه تأثیری بر روی مخاطبانش دارد؟ در یک مجموعه فرهنگی محدوده امکانات، اختیارات و اجبارات چقدر است؟

یک مجموعه فرهنگی از مجموعه ای افراد تشکیل شده است که با هدف مشخص اقدام به تأسیس آن کرده اند در اکثر اوقات یک نفر را به رهبری یا شیخیت پذیرفته اند و نظر او را بر نظر خود مرجح ساخته اند. گردهمایی اصلی مجموعه غالباً هیئت هفتگی یا ماهانه یا مناسبتی است؛ جایی که همه ی اعضا در آن جمع می شوند. معمولاً هیئت حول محور سخنران یا مداح موجودیت پیدا می کند؛ سخنرانی که روی منبر می نشیند و در موضوعاتی که صلاح می داند یا براساس یک برنامه ی مشخص به سخنرانی می پردازد. در غالب جلسات امکانی برای طرح سوال یا گفت و گوی دو طرفه وجود ندارد. حضار جلسه می نشینند و به سخنان سخنران گوش می دهند و نه تنها نقد یا نظری بر سخنان سخنران وجود ندارد، بلکه در میان حضار هم سکوت برقرار است و مطلبی اگر درست یا نادرست به نظر بیاید همه در مقابلش سکوت می کنند. فضای هیئت به گونه ای است که معمولاً همه در یک فضای فکری و حول موضوع های خاصی حرف می زنند و امکان طرح بسیاری از مسائل وجود ندارد. علاوه بر اینکه ملاحظات سن، جنسیت، ویژگی های ظاهری، رتبه ی تشکیلاتی و … در ارتباط ها منظور می شود. مدیر هیئت کم و بیش بر افراد و مباحث حول افرادی که در هیئت وجود دارند شکل می گیرد و از کسانی که نیستند مثل سایر اجتماعات سخنی به میان نمی آید. افراد معمولاً برحسب نقشی که در فضای هیئت ایفا می کنند رفتارها و سخنانشان را تنظیم می کنند. به خاطر همین ناخودآگاه در زمینه هایی ظهور و بروز پیدا می کنند و در زمینه هایی هیچ ظهور و بروزی ندارند.

ادامه دارد…

نویسنده: محمد حسین اعتزازیان

+ دیـــدگاه